شب تردید

طبقه بندی موضوعی

هر آدمی سنگیست بر گور پدرش

۲۶ ارديبهشت ۱۳۹۷
دقیقا ۱۲ سال پیش یعنی اردیبهشت ۸۵، جلد نارنجی رنگش توجهم را جلب کرد تا بعد از مدتها جستجو بالاخره بیابمش:
سنگی بر گوری به قلم جلال آل احمد

جلال و سیمین بچه نداشته‌اند. روایت این فقدان از زبان مردی مانند جلال، با آن سابقه روشنفکری و باریک بینی و تفکر، روایت جذابی است. سنگی بر گوری داستان نیست. حدیث نفسی است ورای واقعیت؛ خلاصه‌ایست از نگاه و تصور نویسنده به بودن و ابدیت.

جلال نازا بوده. کتاب، شرح ناراحتیهای درونی و بیرونی‌ اوست در ارتباط با بچه نداشتن. که از مسائل اجتماعی آغاز می‌کند و کم‌کم به افکار و دغدغه‌های درونی می‌رسد. به سوال‌های اساسی درباره بودن و آفرینش و هستی و امتداد نسل آدمی. و چه خوب و قابل درک برای توی مخاطب می‌گوید و توضیح می‌دهد.

نویسنده خودش را در سطح عوام پایین می آورد، دستت را می‌گیرد و پله پله بالا می‌کشدت تا حرف نهایی‌اش را بشنوی. و البته خواننده هم دیگر خوب می‌فهمد منظور او را و دردش را و تسکینش را. علاوه کنید بر همه‌ی اینها، نثر تمیز و نزدیک به گفتارِ جلال را که در عین سادگی، حظّت می‌دهد. فصل اخر، کوبنده و سهمگین است و از جهتی کلاس درسی است بعنوان الگوی پایان بندی محکم و تاثیرگذار.

جایی خطاب به یکی از مردگان می‌نویسد: 
« من اگر بدانی چقدر خوشحالم که آخرین سنگ مزار درگذشتگان خویشم. من اگر شده در یک جا و به اندازه یک تن تنها، نقطه ختام سنتم... 
اینها را دلم نیامد به پدرم بگویم. ولی تو بدان. می‌دانی چرا؟ تا دست کم این دلخوشی برایم بماند که اگر شده به اندازه یک تن تنها در این دنیا اختیاری هست و آزادی‌ای. و این زنجیر ظاهراً به هم پیوسته، که برگُرده‌ی بردباری خلایق از بدو خلق تا انتهای نشور هیچی را به هیچی می‌پیوندد، اگر شده به اندازه یک حلقه تنها، گسسته است.
و این همه چه واقعیت باشد چه دلخوشی، من این صفحات را همچون سنگی بر گوری خواهم نهاد که آرامگاه هیچ جسدی نیست... »

روزگاری که بیشتر درگیر بودم و به بودن و مردن می‌اندیشیدم، سنگی بر گوری به کمکم آمد و اعتماد به نفسم را زیاد کرد در به کار گرفتن فهم خودم. که اگرچه سعادتِ جلال به اجبار بود، می‌توان سعید زیست و سلسله نالازم تناسل را مختارانه گسست. اکنون بعد از یک دهه که دوباره می‌خوانمش -متنی که بیش از نیم قرن از عمرش میگذرد- نه تنها کهنه نیست که از افکار بسیاری از زندگان، نوتر و پیشروتر است.

پ.ن
واقعا که  اوراقهم اکبادهم*. نوشته‌های جلال و سیمین برتر از ده‌ها فرزند، میراثی ماندگارند برای نسل‌های بعدشان، و بهترین زنده کننده نام و یادشان در روزگار سرعت و مجاز.


سنگی بر گوری
به قلم جلال آل احمد
نشر جامه دران
چاپ اول
۱۱۰۰ تومان


* ( اولادنا اکبادنا.. فرزندان ما جگرگوشگان ما هستند... پیامبر اسلام)